Mennictwo,
to dział rzemiosła, zajmujący się produkcją monet kruszcowych,
w zorganizowanych w tym celu warsztatach menniczych.
Personel mennicy zasadniczo składał się z kilku mincerzy, mincmistrza
rytownika grawerującego na tłokach menniczych wyobrażenie monety,
rachmistrza a także wardajna - kontrolera probierczego.
Pierwsze techniki produkcji polegały na wybijaniu monet za pomocą tłoków menniczych
pomiędzy którymi umieszczano przygotowany metalowy krążek.
Tłoki były uderzane kilkukilogramowym młotem lub,
w przypadku grubszych i większych monet, przy użyciu ciężkiego kafara
podciąganego pionowo na prowadnicach i opuszczanego w dół na tłoki mennicze.
Techniki te przetrwały aż do XVIII wieku.
Pierwsza maszyna mennicza została wynaleziona ok. 1570 roku przez Hansa Supla
z mennicy w Królewcu.
Wytłaczała ona za pomocą wyrytowanych walców jednocześnie kilka monet naraz.
Wiek XVIII przyniósł kolejny wynalazek, jakim była mennicza prasa śrubowa,
umożliwiająca dokładne tłoczenie większych monet
oraz tak rozpowszechnionych w sztuce barokowej medali.
Organizacja produkcji w mennicach
rozpoczynała się od zebrania odpowiedniej ilości kruszcu srebra i miedzi, które przetopione
w odpowiednich proporcjach tworzyły tzw aliaż czyli stop metali.
Gotowy stop mający kształt pręta, rozkuwano na odpowiedniej grubości blachę,
z której wycinano mające właściwą średnicę i wagę krążki.
Przed finalnym ukształtowaniem blachy jak i po wycięciu z niej krążków,
materiał poddawany był procesowi glijowania, czyli wyżarzania.
Utwardzony podczas kucia metal utrudniałby dokładne odwzorowanie awersu
i rewersu tłoków menniczych na monetach.
Podczas obróbki w wysokiej temperaturze krążki przybierały ciemne zabarwienie.
Powstałe w wyniku tego tlenki usuwano zanurzając krążki w miedzianym naczyniu
z roztworem soli i kamienia winnego. Po wyjęciu, krążki mennicze były już gotowe do wybicia monet.
Początki pierwszego warsztatu menniczego
na ziemiach polskich sięgają lat dziewięćdziesiątych X wieku.
Wówczas, za panowania Mieszka I, rozwój gospodarczy, społeczny i polityczny kraju umożliwił
rozpoczęcie produkcji rodzimych monet kruszcowych.
Pierwsze mennice powstały w Krakowie, Poznaniu, Gnieźnie i Wrocławiu.
Z lewej moneta Mieszka I z widocznym szczytem kaplicy,
która symbolizuje chrześcijaństwo przyjęte przez Polskę w 966 roku..
Po prawej stronie denar Bolesława Chrobrego
emitowany tuż po zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku.
Napis „POLONIE” w otoku monety jest pierwszym zapisem nazwy Polski, jaki znamy,
starszym od zapisów w kronikach i dokumentach.
Źródło: Józef Andrzej Szwagrzyk Pieniądz na ziemiach polskich X-XX w.
|


Mincerze przy pracy.
Freski z kościoła Św. Barbary
w Kutnej Horze z drugiej połowy XV w.

Denary pierwszych Piastów.
|